Wat is ‘windchill’ precies?
AlgemeenWie het weerbericht op televisie volgt, hoort vaak naast de gewone temperatuur ook de term gevoelstemperatuur. Een presentator kan dan zeggen: “Het is 2 graden, maar door de wind voelt het aan als min 6 graden.” Daarmee wordt het chill-effect bedoeld.
De term windchill werd in de jaren veertig geïntroduceerd door de Amerikaanse onderzoekers tijdens een expeditie op Antarctica. Zij onderzochten hoe snel water bevroor bij verschillende temperaturen en windsnelheden. Ons lichaam reageert echter niet op een getal, maar op warmteverlies. Bij wind wordt het dunne laagje warme lucht rond onze huid steeds weggeblazen. Daardoor koelt het lichaam sneller af en ervaren we het als kouder dan de gemeten temperatuur.
Om gevoelswaarde inzichtelijk te maken, berekenen meteorologen de gevoelstemperatuur met een vaste methode. In die berekening tellen alleen temperatuur en windsnelheid mee. De uitkomst van de berekening is de gevoelstemperatuur: een maat voor hoeveel kouder het lichaam de combinatie van temperatuur en wind ervaart, dan de gemeten temperatuur alleen. Het is dus geen nieuwe temperatuur, maar een maat voor hoe mens en dier de koude ervaren. Zonneschijn, regen of luchtvochtigheid, worden niet meegerekend. Die kunnen het weer wel aangenamer of juist onaangenamer maken, maar zijn moeilijk precies vast te leggen. Daarom gebruikt het weerbericht de gevoelstemperatuur als waarschuwingsinstrument bij koud en winderig weer. Op een rustige winterdag is het verschil tussen temperatuur en gevoelstemperatuur klein. Bij een krachtige oosten- of noordenwind kan het buiten aanvoelen alsof het tien graden kouder is dan de thermometer aangeeft. Daarom kan een winterwandeling soms guur uitpakken. Vooral in open gebieden, langs de kust of op dijken en op de fiets (!) is het chill-effect duidelijk merkbaar, omdat de wind daar vrij spel heeft. Ook in de stad kan het verschil groot zijn, bijvoorbeeld tussen beschutte straten en open pleinen.
Door de wind buiten te houden, door winddichte kleding te dragen wordt het warmteverlies sterk beperkt. De term gevoelstemperatuur helpt zo om het weer niet alleen te meten, maar ook beter te begrijpen en er verstandig op te reageren. Door Joost Hendriks.
