Waarom wil de notaris eigenlijk weten waar mijn geld vandaan komt?
Het is een vraag die ik regelmatig hoor. Soms licht geïrriteerd, soms oprecht verbaasd. U staat op het punt een huis te kopen, maakt keurig de koopsom over en dan stelt de notaris ineens allerlei vragen. Over uw spaargeld. Over die schenking van uw ouders. Over die ene rekening die nét niet op uw naam staat. Waarom al die vragen?
Het antwoord begint bij een voor de notaris uiterst belangrijke bankrekening: de kwaliteitsrekening. Ook wel de derdengeldenrekening genoemd. Een veilige tussenstop voor grote bedragen, zoals bij de aankoop van een woning. Geld komt binnen, wordt tijdelijk beheerd en daarna doorbetaald aan de juiste partij.
De notaris begeleidt niet alleen de juridische kant bij de grote momenten in het leven, maar is ook een poortwachter. Op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT) móét de notaris nagaan waar geld vandaan komt. Niet uit nieuwsgierigheid, maar omdat de wet dat verlangt.
Koopt u een woning? Dan is de hoofdregel simpel: de koopsom komt van een bankrekening op uw naam. Spaargeld? Prima. Hypotheek? Dan maakt de bank het bedrag over. Schenking of erfenis? Ook geen probleem, als het maar duidelijk is en aangetoond kan worden.
Maar zodra geld uit meerdere bronnen komt, of van een rekening van een familielid, gaat het waarschuwingslampje aan. Niet rood, maar meestal oranje. De notaris stelt dan extra vragen. Waar komt het geld precies vandaan? Is het een lening? Een schenking? De verkoop van een andere woning? Gewoon even helder krijgen hoe het zit.
In de meeste gevallen is dat snel opgelost. Soms niet. En als het verhaal vaag blijft of niet klopt, kan de notaris niet anders dan ingrijpen. Dat kan betekenen dat het geld wordt teruggestort. In het uiterste geval mag - of moet - de notaris zelfs weigeren de transactie uit te voeren of een melding doen bij de Financial Intelligence Unit.
Dat klinkt streng. Dat is streng. Maar het is ook noodzakelijk. Want zonder deze controles zou het notariskantoor een ideale plek zijn om dubieuze geldstromen wit te wassen.
Dus de volgende keer dat de notaris vraagt naar de herkomst van uw geld, weet dan: het gaat niet om wantrouwen richting u persoonlijk. Het gaat om het beschermen van een systeem waarin grote belangen, grote bedragen en grote verantwoordelijkheden samenkomen.
En eerlijk is eerlijk - daar mag best even goed naar gekeken worden.