Duurzame en nagenoeg fossielvrije tomaten in Moerstraten
MOERSTRATEN - Onze correspondent reed afgelopen maandag weer naar Moerstraten om tomatenteler Peet Withagen van glastuinbouwbedrijf Zonnekreek te interviewen. Waar zullen we het deze keer over hebben? Die vraag werd snel beantwoord toen, bij het ochtendnieuws, bekend werd gemaakt dat de gasprijs die dag een plus liet zien van 30%!
Gasvrij telen
Als Peet zijn kas komt uitlopen, waar hij al vanaf 06.30 uur aan het werk is, toont hij in zijn kantoortje een scherm waarop de gasgrafiek met grootverbruikers prijzen zichtbaar is. De prijs per m3 op de dag voor de start van de vijandelijkheden met Iran was 30 eurocent. Op deze maandag 9 maart 2026 is de prijs alweer 3 eurocent lager dan enkele dagen daarvoor. Voor Peet gelukkig geen reden voor paniek. Hij herinnert zich namelijk nog het jaar 2023 toen de gasprijs rond de 3 euro uitkwam. Peet’s bedrijf wordt actueel niet direct door de hogere gasprijs geraakt dankzij een lange termijn leveringscontract dat tot 2027 een stabiele prijs garandeert maar nog veel belangrijker doordat hij in staat is nagenoeg zonder aardgas duurzaam tomaten te telen. Hoe hij dat heeft geregeld wordt tijdens de rondleiding die volgt al snel duidelijk.
Installatietechniek
Elke dag is Peet al in de vroege ochtend te vinden op zijn kantoor. Hij begint met het controleren van de klimaatcomputer. Draait het machinepark zoals ingesteld of zijn er afwijkingen buiten de ingestelde marges? Daarna checkt hij de stroom- en gasgrafieken. Dat zijn realtime data van TenneT (de beheerder van het stroomnet). De actuele grootverbruiker-stroomprijs deze ochtend rond 08.30 uur is 0,08 eurocent; de actuele grootverbruiker-gasprijs is 50.06 eurocent. Peet ziet op de schermen hoeveel warmte er in de buffertanks aanwezig is, hoe vol de accu’s zijn, wat de verwachte stroomprijs is, wat de onbalansprijs in het elektriciteitsnet is, hoeveel draaiuren de WKK’s erop hebben zitten en hoe de weersvoorspelling Tennet’s vraag en aanbod van wind- en zonne-energie beprijzen. Na deze checks loopt hij alle installaties na die in het bedrijf draaien. Dat is een flinke wandeling. Wat blijkt: Peet is drukker met alle installaties op zijn bedrijf dan dat hij met de tomaten zelf bezig is.
Zonne-energie
We lopen door het kassencomplex en kruipen door een "kattenluikje". Even later staan we buiten en Peet wijst (met zichtbare trots) naar 18 grote batterijen met een opslagcapaciteit van 2000 kW (2 megawatt). Dankzij deze batterijen is Peet in staat om de opgewekte zonne-energie van de 650 zonnepanelen op zijn dak te bufferen en op een later moment voor eigen gebruik te benutten of in te zetten voor stroomnet-balancing. De panelen produceren op een vol-zonnige dag 285 KW per uur! Voor de productie van de kastomaten volstaat op zonnige dagen daardoor de inzet van 1 van de 2 op het bedrijf aanwezige WKK-installaties die volledig geautomatiseerd warmte elektriciteit (en heel belangrijk voor de tomaten) ook het groeigas CO2 produceren.
Innovatief verwarmen
Vanwege de “Van het gas af-politiek” is Peet al in de jaren 2017/2018 gaan nadenken over aanpassingen in zijn bedrijf en dan met name rond het energieverbruik. De investeringsbesluiten die hij toen heeft genomen betalen zich nu uit. In Moerstraten staan niet alleen batterijen. Er is namelijk ook een innovatieve houtstofketel geïnstalleerd die wordt benut voor de verwarming van het kassencomplex. Dit Zweedse concept (de 1e in de Europese glastuinbouw!) draait sinds 2020. De brandstof bestaat uit pelletkorrels die in grote silo’s op voorraad worden gehouden. Via een ingenieus systeem worden de pallets vermalen tot houtstof dat vervolgens door optimale verbranding zorgt voor warmte. Al voor het interview stuurde Peet enkele foto’s waarop hij zichtbaar is terwijl hij in de enorme ketel van de houtstofverbrander het achtergebleven as met een industriële stofzuiger schoonmaakt en de vlampijpen reinigt (een klusje dat hij 4-5 x per jaar moet uitvoeren) Als je dan deze installatie van nabij ziet dan begrijp je pas wat een modern teeltbedrijf allemaal in huis moet hebben om ‘bij de tijd’ te zijn. Peet: Ja, klopt. We hebben het hier bovengemiddeld goed voor elkaar. Maar dat is zeker niet vanzelf gegaan. Er is dertig jaar hard werken aan vooraf gegaan met goede en slechte jaren, met veel werkstress en soms twijfels of het bedrijf in deze markt wel kon voortbestaan. Maar ik heb het geluk gehad dat ik op kritieke momenten werd gesteund door mensen die vertrouwen in mijn aanpak hadden. Het is dus toch mogelijk om in Nederland rendabel en gasloos tomaten te telen.
Hoe kijk je naar het nieuwe teeltseizoen? Peet: “Ik heb net de kick-off van het seizoen van Veiling Zon (de veiling en dienstverlener uit Venlo waarbij ik aangesloten ben) achter de rug. Er wordt een goede seizoensstart (lees: prijsvorming) verwacht doordat de Spaanse en Marokkaanse telers door extreme wateroverlast niet voldoende op de Europese markt kunnen leveren. Een tekort aan product zorgt voor hogere prijzen. Maar dat zegt niets over de rest van het seizoen tot half november 2026."
Binnen verkleuren de eerste tomaten al van groen naar rood. "Die zijn binnenkort, voor het derde jaar, ook voor de lezers van De Krant te verkrijgen bij de boerderijautomaat van mijn buurman, de familie van der Bol aan Moerstraatseweg 135."
