Het weer leren lezen – Deel 2
In het vorige artikel keken we naar de wind en zagen we waar de lucht vandaan komt. Maar wind ontstaat niet zomaar. Iets zet de lucht in beweging. En dat heeft alles te maken met luchtdruk. Lucht heeft gewicht, en dat gewicht noemen we luchtdruk. Meteorologen drukken luchtdruk meestal uit in hectopascal, afgekort als hPa. Een kubieke meter lucht weegt gemiddeld ongeveer 1,2 kilogram. Al die lucht boven ons oefent voortdurend druk uit op de aarde. Wanneer die luchtdruk verandert, betekent dat meestal dat de atmosfeer in beweging is. Niet zozeer het getal op de barometer is belangrijk, maar vooral de richting waarin de druk verandert: stijgt hij of daalt hij? Wanneer de luchtdruk daalt, nadert vaak een gebied met onrustiger weer. Zo’n gebied noemen meteorologen een lagedrukgebied. In zo’n situatie stijgt lucht op. Daarbij koelt de lucht af, waardoor waterdamp condenseert en wolken ontstaan. Daarom gaat een dalende barometer vaak samen met toenemende bewolking, meer wind en een grotere kans op regen. Wanneer de luchtdruk stijgt, gebeurt het tegenovergestelde. Zo’n gebied noemen meteorologen een hogedrukgebied. De lucht daalt langzaam en wordt daarbij iets warmer en droger doordat de lucht wordt samengeperst. Hierdoor lossen wolken gemakkelijker op en de atmosfeer wordt stabieler. Vaak volgt dan rustiger weer met meer opklaringen. Niet alleen de richting, maar ook de snelheid van de verandering zegt iets over het weer. Een langzaam stijgende of dalende luchtdruk wijst meestal op een geleidelijke overgang van het weer. Een snelle daling of stijging kan betekenen dat een krachtiger weersysteem nadert. Wie deze veranderingen goed wil volgen, kan gebruikmaken van een barometer. Dat instrument registreert de luchtdruk voortdurend. Juist de schaal op de barometer laat vaak zien dat het weer aan het veranderen is. De zon is uiteindelijk de grote aanjager van het weer. Doordat sommige gebieden sterker opwarmen dan andere, ontstaan verschillen in luchtdruk en komt de atmosfeer in beweging. Zo wordt duidelijk dat de wind die we voelen vaak het gevolg is van verschillen in luchtdruk. In het volgende deel: hoe wind, luchtdruk en temperatuur samen het verhaal van het weer vertellen. Door Joost Hendriks.
