Wouws dialectboek met tekeningen in de maak

WOUW - Net als veel dorpen in de regio kennen ook de Wouwse dorpen een dialect dat vooral door oudere inwoners nog gesproken wordt. Om dit vast te leggen en te bewaren, is sinds begin dit jaar een werkgroep bezig om het op papier te zetten.

Initiatiefnemer Jan van Oers zocht mensen uit de Wouwse dorpen en met zes personen werd het begin gemaakt. “Het is zeker niet zo dat we meteen alle woorden en uitdrukkingen compleet kunnen maken, maar de eerste aanzet is er. De bedoeling is dat het boekwerkje van ruim honderd pagina’s begin volgend jaar in de reeks van heemkundekring De Vierschaer wordt uitgegeven.”

Verzamelen

Wim Groffen, één van de eindredacteuren, is bezig om de woorden te verzamelen die door de leden van de werkgroep bij elkaar gezocht zijn. “Karel Schrooyen zorgt voor bijzondere tekeningen bij de ‘Wouwse, Èerelse, Moestraotse en Pindùrpse’ woorden en op die manier hopen we veel mensen een plezier te doen”, geeft hij aan.

Uitbreiding

De bedoeling is dat na het verschijnen een lijst wordt aangelegd waarvoor lezers nieuwe woorden aan kunnen leveren. Die worden gebruikt om na jaren het boekje aan te vullen en uit te breiden.

De werkgroep heeft ook de hulp van taalkundige Jan Luysterburg ingeroepen. Hij is onder meer hoofdredacteur van het blad ‘Brabants’ en hij adviseert over de schrijfwijze van de woorden.

“Bij veel woorden hebben we zinnen gemaakt om te verduidelijken wat we bedoelen en die zinnen hebben dan weer betrekking op situaties en mensen in de dorpen”, geeft Adriënne Hermans aan die zelf oorspronkelijk uit Moerstraten komt. Uit Heerle komt André Dingemans die tevens voorzitter van heemkundekring De Vierschaer is.

Hardop lezen

De werkgroep heeft alvast een advies voor de lezers. Als je dialect wilt lezen en het lukt niet, moet je het hardop lezen, dan kom je er vaak wel aan uit. Als voorbeeld de zin: ,,’t Is ‘n aoreg diengk”, zeej de buuvrouw oover de dochter van de buure, ,,mar g’et d’r wel veul dol meej”. En de ‘vertaling’: ‘’Het is een leuk meisje’’, zei de buurvrouw over de dochter van de buren, “maar je hebt er wel veel last van.”

Om het dialect te verduidelijken is een soort handleiding toegevoegd, waarin uitgelegd wordt hoe bepaalde klanken uitgesproken moeten worden en hoe Wouws afwijkt van het Algemeen Nederlands.

Kenmerkend is dat het Wouwse alfabet slechts 21 letters kent. Zo wordt de -h- nooit uitgesproken en ontbreken de -c-, de -q-, de -x- en de -y-. Die letters volgen de uitspraak, zoals de -c- die uitgesproken wordt als een -s- of een -k-!

Plezier

“We hebben heel wat plezier gehad bij het samenstellen van het boekwerkje”, geeft Karel Schrooyen aan. “We hebben ook kaderverhaaltjes gemaakt, zoals over het woord ‘smoren’ dat in ons dialect ‘stuiven van fijn zand’ betekent, maar ook over scheldnamen, over ‘aaroem en tiekoem’, snoepnamen en spelletjes.”

Zelfs aan het woord ‘neuken’ is een kader gewijd, al heeft dat woord een heel andere betekenis dan in het Nederlands. Het is in het dialect gooien, smijten of herrie maken. 

Te koop

Het boekje verschijnt waarschijnlijk in februari 2025 en de leden van de Wouwse heemkundekring krijgen het thuisgestuurd. Voor andere belangstellenden zijn er losse exemplaren die via de VVV in Wouw en bij de eindredactie te koop zijn.

“Als je dialect wilt lezen en het lukt niet, moet je het hardop lezen, dan kom je er vaak wel aan uit”

Illustraties: Karel Schrooyen