Koolmeesjes in gevaar door …

TOLBERG - REGIO - In Nederland zijn de laatste jaren enorm veel nestkastjes opgehangen. Niet alleen in parken en in bomen langs gemeentelijke wegen in het buitengebied. Heel veel nestkastjes zijn tijdens de coronajaren op zichtafstand in de tuinen van woningen en appartementencomplexen opgehangen. Tot verrassing van deze nieuwe vogelkijkers verscheen binnen de kortste keren een paartje koolmezen die hun nieuwe woning in gebruik namen. Goed nieuws dus voor de vogelstand en de koolmeesjes in het bijzonder. 

Ook in onze tuin hangen twee nestkastjes voor koolmezen. Midden februari zien we vanaf de vroege ochtend tot in de laatste avond een “koolmezen echtpaar” druk in de weer met nestmateriaal, zoals schapen- en hondenharen en mos. 

In de weken daarna vliegen de koolmeesjes het kleine ronde nestgat binnen met plukjes mos uit het net geverticuteerde grasveld maar ook met kleine insecten en rupsen. Hard werken voor deze in de lentekleuren (grijs-wit-geel) aan- en afvliegende ouders. 

Plots stopt de activiteit van de koolmezen en zijn ze weg. We wachten meerdere dagen op hun terugkeer. Is het nu al einde broedseizoen of is de kat van onze buren enkele huizen verderop de grote boosdoener?

Ouders met een empty-nest syndroom? We besluiten om in het verlaten nest te kijken. Zouden de kleintjes al ongezien zijn uitgevlogen? We schrikken als het nestkastje open is. Een groot aantal superkleine eitjes. Geen enkel eitje is uitgekomen. Ik maak een foto als ‘bewijsmateriaal’. Ik tref nergens in mijn omgeving vogelveertjes aan dus de kat wordt vrijgesproken van verdenking.

Wat is dan aan de hand? Er zijn verschillende mogelijkheden. Het vogelpaar is gestoord tijdens het broedproces en is verder getrokken om elders dit seizoen een nieuwe poging te wagen. Misschien was er tijdens het broedproces te weinig voedsel beschikbaar. Misschien was het te koud of te warm. Misschien is er sprake van een pesticide-vergiftiging.

Pesticiden en koolmeesjes. Actueel wordt in Nederland door de Vogelbescherming onderzoek gedaan naar de mogelijke effecten van pesticiden. Al snel wordt dan gedacht aan boeren die hun land met chemische middelen hebben bewerkt. Maar een boosdoener die tot nu toe buiten beeld is gebleven is de hond en kat (en dus zijn of haar baasje). Ook wij hebben een hond die een vlooienband draagt. Honden en katten worden steeds vaker met pipetten behandeld tegen vlooien. Werking: perfect! Maar……
Recent trof ik op het grasveld langs de Tolbergvijver grote hoeveelheden hondenhaar aan die door een hondeneigenaar waren achtergelaten als nestmateriaal voor de vogeltjes. Een grote bende dankzij een echte vogelliefhebber! Nu blijkt hondenhaar heel erg slecht te zijn voor broedende vogels. Het nestmateriaal gemixt met honden- of kattenharen is zwaar vervuild met pesticiden zoals imidacloprid en permethrine. De dosis is laag, het effect is groot. Want deze chemische stoffen beïnvloeden het gedrag van vogels, het dringt door tot op en binnen de eierschaal en vervuilt ook het voedsel van de jonge vogeltjes en de ouders.

Hoe kunnen we vogels/koolmeesjes beschermen? Voorlopig zijn we niet af van de pipetten en vlooienband. Wat kunnen we wel doen? Geen hondenhaar in de openbare ruimte of in je tuin achterlaten nadat de hond is geplukt of gekamd. Dit “chemisch afval” in de restcontainer gooien dus.

Namens alle vogels en vogelliefhebbers: bedankt voor het lezen van dit verhaal!