Boswachter Erik de Jonge. (Foto: Christian Keijsers Fotografie).
Boswachter Erik de Jonge. (Foto: Christian Keijsers Fotografie). Foto: CHRISTIAN KEIJSERS FOTOGRAFIE

Nieuws van de boswachter

Algemeen

REGIO - We treffen boswachter Erik de Jonge. Hij werkt even op zijn uitvalsbasis Kraaijenberg, locatie van het bezoekerscentrum met de vogelkijkhut van Brabants Landschap op de Brabantse Wal. Voor degenen die hier nog nooit met kinderen zijn geweest: een aanrader! Erik heeft drukke dagen achter zich vanwege het opruimen van de schade van de novemberstorm Ciaran. Daar gaat onze eerste vraag ook over.

Schade

Is er veel schade? Erik vertelt: “Elk jaar zijn er stormen uit zuidwestelijke richting. Daar zijn de bossen tegen bestand. Er zijn nu 17 grote beuken en eiken omvergeblazen. Dat juist deze bomen opvallen is een gevolg van de voortdurende verdroging en bodemverzuring. De bomen hebben daardoor een kleine wortelkluit en ontwortelen snel als de grond kletsnat is en ook het blad nog aan de bomen zit. Nu deze grote bomen zijn omgevallen is de nestruimte van vleermuizen, boommarters en eekhoorns ook verdwenen. Dat is nevenschade die vaak uit beeld blijft. Dode bomen leveren wel weer nieuw leven op zoals voor schimmels en paddenstoelen. Ook jong bos krijgt vanaf nu meer licht. De natuur ruimt dus op. Maar in de stormnacht heeft iemand ook moedwillig bomen vernield met een hakbijl. Hij toont enkele foto’s. “Tja, daar kan geen enkele boom zich tegen beschermen.”

Water

Hoe staat het met de waterkwaliteit? Erik: “Ver onder de Europese norm!” Poelen, vennen en meerdere waterlopen zijn verdroogd, vervuild en verzuurd. Dat zie je bijvoorbeeld aan de overvloedige algengroei in sloten. De Zoom is een voorbeeld van een afwateringskanaal met een ernstig verdrogend effect voor de Brabantse Wal. Hangend grondwater en regenwater worden te snel afgevoerd. We werken daarom, samen met partners zoals het waterschap, hard aan een omslag in het waterbeheer van West-Brabant. Want: zonder water geen later! Een mooi voorbeeld daarvan: de vele kilometers natuurvriendelijke oevers die al bij de Kruislandse kreken zijn gerealiseerd. Prachtig! Ook is een verdere reductie van landbouwmeststoffen een must. Boeren zien dat trouwens ook wel in. Maar er is nog veel werk te verzetten.

Afvalstortingen

Afvalstortingen in de vrije natuur. Die zijn op alle vlakken minder maar… Wat blijkt: de laatste jaren waren dat ongeveer 400 stortingen per jaar. Daarvan was 60% bouw- en huishoudelijk afval. 40% was drugsgerelateerd afval, een klassieke dumping bestond uit ongeveer 10 vaten op een bospad, waarvan 5% synthetisch drugsafval. In 2023 zien we plots een opleving naar grotere dumpingen van drugsafval. De drugswereld verzamelt het afval en dumpt aan het einde van het productieproces alles in één keer. Niet altijd in het bos maar gewoon langs de straat in een gestolen voertuig. Ook met drugsafval volgestouwde geparkeerde voertuigen in een woonwijk zijn al aangetroffen. De pakkans is zo kleiner. Het opruimen van drugsafval kost miljoenen. Zo is de provincie vandaag (8 november) gestart met de sanering van de drugsput op het terrein van Brabants Landschap in Halsteren. Dat gaat meer dan een jaar duren! Inmiddels zijn er al vijf van dit soort putten in Noord-Brabant ontdekt. “Een kostbare maar vooral milieubedreigende vervuiling die hoge prioriteit krijgt in de bestrijding ervan.”

Mountainbiken

Mountainbikers buiten de paden. Erik: “Op zich is mountainbiken gezond voor de mensen die ermee bezig zijn. Het is gaaf als je een zwarte route fietst. Maar door de hoge adrenaline ben je als fietser dan soms wel onredelijk naar wandelaars. Geschreeuw en gevloek ervaren mensen terecht als zeer vervelend. Mountainbiken in gesloten en dus voor bikers verboden gebieden verstoort het daar levende wild in hoge mate. Als dat dan ook nog eens na zonsondergang gebeurt, dan is dat mega-verstorend. Drie BOA’s handhaven daarom nu zonder pardon en delen boetes uit. Daarnaast werken we aan het dichtgooien van sluippaden. Dat helpt ook”.

Reeën

De reeën. Dit deel van de provincie is door het halfopen landschap en aanliggende rustgebieden uitermate geschikt als leefomgeving voor reeën. We praten we over 300.000 stuks. Ook hier is er een grote populatie die stabiel blijft. Er zit altijd wel enige golfbeweging in het bestand. De oorzaken daarvan zijn bijvoorbeeld tuberculose en longwormen. Je ziet ze misschien minder maar ze zijn dus niet weg.
Zeldzame dieren. Erik: “Ik kan enkele bijzondere ontwikkelingen melden. Meerdere nu zeldzame dieren kwamen hier vroeger van nature voor. Vandaar dat we de boomkikker en de knoflookpad hier recent opnieuw hebben geïntroduceerd. Dat is een project geweest waarbij wij hebben samengewerkt met onder andere de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1904 was voor het laatst de boomkikker gesignaleerd op de Brabantse Wal. Hier en daar werd nog wel DNA van de knoflookpad aangetroffen in poelen. Na herstel van het leefgebied -nieuwe poelen, graslanden en houtwallen- is twee jaar geleden een uitzetprogramma van opgekweekte eitjes uit nabije populaties gestart. Het resultaat tot nu toe is prima! Maar er is nog meer goed nieuws. We zien de Raaf hier vliegen, terug van weggeweest. Ook de zeearend, de visarend en een oehoe (uilensoort) zijn al waargenomen en hoorbaar in de bossen.”

Wolven

De wolf. Kan het zijn dat die al in West-Brabant rondlopen? Erik: “Er leeft een vrouwelijke wolf (genaamd Emma) in de omgeving van Wuustwezel-Kalmthout. Het potentiële leefgebied is het Belgisch-Nederlandse grenspark Kalmthoutse Heide en Brabantse Wal. En ja, dat dier heeft geen weet van een papieren grens dus goed mogelijk dat zij ook hier rondzwerft. Vandaar dat we een monitoring hebben opgezet en na een melding op zoek gaan naar haren en keutels. Daarbij wordt een DNA set gebruikt. Tot nu toe hebben we geen meldingen van verdwenen of gedode schapen en lijkt het erop dat Emma zich voedt met puur wild. Recent is door een wandelaar in een bosrand een aangevreten nog complete karkas van een klein schaap gevonden. Onderzoek ter plaatse heeft echter niet kunnen uitwijzen dat Emma hier was. We wachten op nieuwe meldingen.”

Gedumpt bankstel
Bezoekerscentrum Bergen op Zoom
DNA set om de wolf te lokaliseren.
Stormschade door Ciarán.
Uitkijktoren Kraaijenberg