Meteo-Hoek: Temperatuur

Temperatuur speelt dagelijks een rol. We spreken over een warme zomerdagen en koude winterdagen. Maar temperatuur is veel meer dan alleen een getal op de thermometer. Vrijwel alle warmte op aarde is afkomstig van de zon. Zonder de zon zou onze planeet een koude, levenloze wereld zijn. 

De zon verwarmt de aarde niet overal even sterk. Rond de evenaar vallen de zonnestralen vrijwel recht op het aardoppervlak, terwijl ze richting de polen steeds schuiner invallen. Hierdoor ontstaan temperatuurverschillen. Die verschillen vormen de motor achter alle weersverschijnselen. Stel dat het boven een gebied rond de evenaar op een zonnige dag 40 graden Celsius wordt. De lucht boven het warme aardoppervlak warmt mee op, zet uit en wordt lichter. Daardoor stijgt de lucht op. In het vorige artikel zagen we dat lucht gewicht heeft. Wanneer veel lucht opstijgt, blijft er aan het aardoppervlak minder lucht over. De luchtdruk daalt en er ontstaat een lagedrukgebied. De natuur probeert verschillen voortdurend op te heffen. Lucht uit gebieden met een hogere luchtdruk stroomt daarom naar gebieden met een lagere luchtdruk. De luchtverplaatsing noemen we wind. Zo zijn temperatuur, luchtdruk en wind onlosmakelijk met elkaar verbonden. De invloed van temperatuur zien we terug op de weerkaart. Ontstaat er bijvoorbeeld een lagedrukgebied boven Engeland en bevindt zich boven Duitsland een hogedrukgebied, dan ontstaat boven Nederland vaak een zuidelijke stroming. Rond een lagedrukgebied draait de wind op het noordelijk halfrond tegen de wijzers van de klok in, terwijl de wind rond een hogedrukgebied met de wijzers van de klok mee draait. Hierdoor kan warme lucht vanuit Frankrijk, Spanje of zelfs het Middellandse Zeegebied naar onze omgeving worden aangevoerd. Daardoor kan de temperatuur flink kan oplopen. Draait de wind naar het noorden, dan wordt juist koelere lucht vanaf de Noordzee of uit Scandinavië aangevoerd en daalt de temperatuur weer. De zon levert dagelijks energie aan onze atmosfeer. Die energie zorgt ervoor dat lucht opwarmt, afkoelt, stijgt en daalt. Zonder temperatuurverschillen geen luchtdrukverschillen, zonder luchtdrukverschillen geen wind, en zonder wind nauwelijks weersystemen. 

Joost Windhoos