Meteo-hoek: Wolken (deel 3)

In het eerste deel van deze serie verdeelden we de wolken boven ons hoofd in drie grote groepen: lage, middelbare en hoge bewolking. Nadat we de vorige keer de lage bewolking van dichtbij bekeken, richten we onze blik nu wat hoger. Tussen ongeveer 2 en 6 kilometer hoogte vinden we de middelbare bewolking. Hier komen we twee belangrijke wolkengeslachten tegen: altocumulus en altostratus.

Ze hangen hoger dan de stapelwolken die we dagelijks zien, maar zijn zeker niet minder interessant. Hun vorm en ontwikkeling kunnen ons zelfs vertellen dat er verandering in het weer op komst is.
Altocumulus is misschien wel de meest opvallende van de twee. Deze wolken verschijnen vaak als witte of grijze wolkenvelden, opgebouwd uit vele afzonderlijke wolkenelementen. Soms liggen ze in lange rijen of vormen ze een golvend patroon. Altocumulus wordt nogal eens verward met de lager hangende stratocumulus. Doordat altocumulus veel hoger hangt, lijken de afzonderlijke wolkenelementen kleiner. Soms krijgt altocumulus een heel ander uiterlijk. Er kunnen kleine torentjes boven de wolkenbasis uitsteken, alsof in de verte de kantelen van een kasteel zichtbaar zijn. Deze vorm noemen we Altocumulus castellanus. Zulke wolken wijzen op onstabiele lucht op middelbare hoogte en kunnen een aanwijzing zijn dat later buien of onweer ontstaan.
Altostratus ziet er heel anders uit. Deze wolk vormt meestal een uitgestrekte grijze of blauwgrijze laag, waardoor de hemel gedeeltelijk of geheel wordt bedekt. De zon kan er soms nog als een waterige schijf doorheen zichtbaar zijn. Een steeds dikker wordende altostratus kan horen bij een naderend front en uiteindelijk overgaan in een wolkendek waaruit langduriger neerslag valt. Wie goed naar vorm en ontwikkeling van middelbare bewolking kijkt, kan daarin aanwijzingen vinden voor veranderingen in de atmosfeer. In het volgende deel richten we onze blik nog hoger. Boven ongeveer 6 kilometer komen we terecht in het domein van de hoge bewolking. Daar ontmoeten we onder andere cirrus en cirrostratus: ijle wolken die grotendeels uit ijskristallen bestaan en soms al ruim van tevoren vertellen dat er ander weer onderweg is. Joost Hendriks