Gesprek met burgemeester Gaston Van Tichelt

ESSEN - Als De Krant de Essense burgemeester Gaston Van Tichelt eind december benadert voor een interview reageert hij positief. En dus zitten we in de ochtend van 11 januari na een gastvrije ontvangst met een kopje koffie voor zijn bureau in het sfeervolle gemeentehuis van Essen, België.

Onze eerste vraag: Hoe kijkt u, als burgemeester van Essen, terug op 2023? De burgemeester: “2023 was een jaar van bevrijding uit de corona-, vluchtelingen- en energiecrises en onrust bij inwoners die een niet-comfortabel gevoel hebben bij de geopolitieke verschuivingen die hen raken. Bedrijven,  ook hier, werden geraakt door wegvallende handel met Rusland en China. Dat levert een onzeker gevoel op naar de toekomst. Dichter bij huis ervaren sommige inwoners problematische schulden, familiair geweld en de gevolgen van cocaïnehandel. Het afgelopen jaar hadden we zelfs een geval van carjacking. Die onrust zal waarschijnlijk niet snel verdwijnen gezien de oorlog in Oekraïne en een mogelijke herverkiezing van Donald Trump in de USA.”

Rechtstreeks

Gaston van Tichelt is sinds 2007 burgemeester van Essen. Wij wilden weten wat hem energie geeft om de burgers van Essen en de dorpen zoveel jaren te dienen. De burgemeester: “Ik ontleen al 18 jaar plezier aan het doorgronden van dossiers die ik graag op orde wil hebben. Dat is de technische kant. Daarnaast ervaar ik de interactie met de mensen veelal positief. Dan denk ik aan recepties, bezoeken aan inwoners bij speciale gelegenheden en de ontvangst van nieuwe inwoners. Inmiddels ben ik gekend bij mensen. Voor velen ben ik, in mijn rol als burgemeester, ‘De Gemeente’. Een mooi voorbeeld daarvan is de inwoner die mij schrijft: ‘Gaston, weet jij dat het voetpad hier scheef ligt?’ In enkele gevallen is de interactie helaas negatief. Ondanks dat kunnen ze mij altijd rechtstreeks benaderen en neem ik ook zelf de telefoon op, als dat mogelijk is.”

Bestuurlijk

Waar gaat in 2024 zijn bestuurlijke aandacht naar uit? Hij reageert direct met: “Verkiezingen 2024”. Gaston: “Ik hoop zo lang mogelijk op een rustige manier, dus zonder verkiezingskoorts, de gemeentelijke machine te kunnen managen en verder te kunnen werken. Van het 6 jaar geleden opgestelde meerjarenplan zijn namelijk nog enkele punten te realiseren. Het nieuwe cultuur- en vrijetijdscentrum, een investering van 10 miljoen euro, staat op de rails maar er is nog veel te doen. Ook infrastructureel zijn we nog niet klaar. Zo moet in Wildert de schoolomgeving nog worden aangepakt. Dat zal in augustus 2024 klaar zijn. Medio 2024 willen we ook 100% gemeentelijke LED-verlichting hebben gerealiseerd. De werkzaamheden in de Stationsstraat en de Nieuwstraat in het centrum, de kruispunten en de weg door Horendonk zijn inmiddels wel afgerond.”

Grensoverleg

Hoe staan de zaken ervoor met de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit? Zijn antwoord is kort en bondig. “Bestuurders en politiediensten aan beide zijden van de BE-NL grens kennen en waarderen elkaar en weten elkaar te vinden. Bij grote evenementen zijn er BE-NL politiepatrouilles. We houden elkaar geïnformeerd over wat er gaande is. De samenwerking bij het bestrijden van deze criminaliteit, die zich van grenzen niets aantrekt!, is dus goed en krijgt voortdurend aandacht binnen het Belgisch-Nederlands Grensoverleg (BENEGO).

Ontstr ‘Essen’

‘Kom Ontstr ‘Essen’ is te lezen op de site van Toerisme Essen. Hoe pakt hij dat zelf aan? De burgemeester lacht als hij antwoordt. “Ik zit graag op een terrasje, hier in Essen en in de Belgische Ardennen en ontspan door het lezen van een boek.”
Hoe kijkt de burgemeester naar de drukte van in Essen tankende Nederlanders? Hij glimlacht bij de benaming ‘Essen, the place to be voor Nederlandse automobilisten’. Gaston: “Ik bekijk het pragmatisch. Deze Nederlanders steunen door hun uitgaven en inkopen de lokale economie. Ze tanken maar velen gaan ook even boodschappen doen bij de bakker, slager, bierhandel, Aldi et cetera. Wat weinig mensen weten: 20% van de inwoners van Essen heeft de Nederlandse nationaliteit. Dat hebben wij gemeen met de gemeente Lanaken. En ja, de meeste Nederlanders weten niet dat je hier altijd in de rijrichting moet parkeren. Dat hoor ik weleens als klacht. Al met al kijk ik er positief naar.

Verfraaiing

Is de verkeersveiligheid er merkbaar op vooruit gegaan door de herinrichting van enkele centrumstraten? De burgemeester haalt in zijn beantwoording gelijk de opmerkingen van leden van de winkeliersvereniging aan. “De veranderingen zijn nog niet allemaal geconcretiseerd en afgerond. De afbakening van het kernwinkelgebied moet meer zichtbaar worden en een gezelliger sfeer uitstralen. Er is gelukkig nog relatief weinig leegstand -mede ook dankzij de omvorming tot woningen- maar duidelijk is wel dat de horeca en de kleinhandel het moeilijk hebben door de huidige economische ontwikkelingen. De lokale overheid kan dat niet compenseren maar kan wel zorgen voor een goed vestigingsklimaat en verfraaiing. Vandaar ook dat er 32 verlichtingspalen inmiddels zijn voorzien van ledverlichting en banierhouders, een led-informatiescherm in voorbereiding en een nieuw mobiliteitsplan in opmaak is.” Gaston heeft de Zuid-Nederlandse gemeente Bladel voor ogen als hij zich een beeld vormt van het toekomstige gastvrije, gezellige en verkeersluwe centrum van Essen.

Financiën

Hoe staat Essen er financieel voor? Gaston Van Tichelt kan de inwoners geruststellen. “De gemeentelijke financiën zijn op orde en er hoeft niet te worden bezuinigd. Er is een comfortabel financieel evenwicht met voldoende leencapaciteit. Eerdere zware besluiten en gerealiseerde bezuinigingen -door efficiënter werken, de sluiting van het zwembad en opheffing van enkele bibliotheekvestigingen- hebben effect gehad. Tijdens de afgelopen jaren was er daardoor marge die is benut voor de crisisaanpak. Daarbij is de gemeente ook goed gesteund door de Vlaamse overheid. Er is daardoor nu financieel ruimte voor nieuw beleid.”

Wonen

Hoe kijkt de burgemeester aan tegen de woningnood onder met name jongeren? Gaston van Tichelt: “Het vinden van betaalbare woonruimte is voor jong en oud een echte uitdaging. Zonder financiële steun van ouders is dat voor jongeren bijna niet te doen. Nieuwbouw moet verlichting op de woningmarkt brengen. Ik denk dan aan kleinere percelen en meer renovatie van oudere woningen. Belangrijk is dat de kleine kerkdorpen zoals Horendonk en Hoek niet verder krimpen in het inwonersaantal. Maar op de huidige rentestand heeft ook de gemeente geen impact. Wat we wel kunnen doen wordt nu in het beleidsplan Ruimte vastgelegd. Dat is, dankzij de participatie van vele belanghebbenden, nu bijna af. Maar wonen blijft een uitdagend dossier!”

Uitdaging

Hoe kijkt hij, als ervaren CD&V-politicus en burgemeester, naar de verkiezingen in 2024? Hij gaat even rechtop zitten als hij zorgvuldig zijn antwoord formuleert. Gaston staat namelijk op het punt bekend te stellen dat hij in oktober 2024 wel deelneemt aan de verkiezingen maar mogelijk niet als lijsttrekker. Hij is 52 jaar en staat open voor een nieuwe uitdaging na vele jaren het ambt van burgemeester vervuld te hebben. De verkiezingen van 2024 zijn trouwens ook de eerste verkiezingen zonder opkomstplicht. Dat vindt hij spijtig, aangezien, zegt hij, “onze voorouders lang voor het algemeen kiesrecht hebben gevochten.” Of dat impact heeft op het verkiezingsresultaat is afwachten. “Mogelijk dat de centrumpartijen met hun genuanceerde aanpak minder populair worden. Maar evengoed is het mogelijk dat proteststemmers nu wegblijven. Het is koffiedik kijken. Ik wacht het af!”

Relativeren

We zijn inmiddels een uur verder. Tijd dus voor de laatste vraag: Wat wil hij de Nederlandse en Belgische lezers van De Krant meegeven als afsluiting van dit interview? Hij lacht en reageert spontaan: “Er zijn in z’n algemeenheid best veel problemen, maar relativeer dat als je gezond bent. Je woont in een welvarende regio, je kunt onderwijs volgen en we leven in vrede -in tegenstelling tot Oekraïne, Gaza en Congo. Als je in financiële of andersoortige problemen zit, zoek dan de steun op die bijvoorbeeld overheidsinstellingen -zoals in België het OC&W- je kunnen bieden. Geniet van elke dag. Wees blij!“

Voordat ik het gemeentehuis van Essen verlaat, poseert Gaston Van Tichelt nog in de hal voor een foto. Ik weet het zeker: de inwoners van Essen gaan deze betrokken burgemeester straks missen!

Gaston is 52 jaar en staat open voor een nieuwe uitdaging na vele jaren het ambt van burgemeester vervuld te hebben