Red de Klaajduif

In de buurt van kefee Trapke n’Op, tusse Uijbaarege en Pindörp, gao g’t de leste tèèd oover de vraog, of ‘r nog geschoote mag worre en waormee. Ik wul m’n èège daor zeeker nie meej bemoeie, mar ‘t doe me denke n’aon ‘n veraoltje da d’ik in 2017 geschreeve n’em vur ‘t Brabants boeksk 2018:

Red de Klaajduif

(azzof t’r nog gin feeknuuws genog is).

Nouw ’t teema van de Boekeweek dees jaor ’netuur’ is, wul ik as zellefbenoemde ornieteloog en netuurbeschaaremer ’n vuureg pleidwooi ouwe vur ’n bekaant vergeete en jeel bedrèègde diersoort, naomelek de Klaajduif. Voogelbeschaaremieng, Netuurbeschaaremieng, polletieke pertije (de Pertij vur de Diere veurop), allemaol vinne ze da te voogels goed beschaaremd motte worre, vanaf de liefste klèène zangertjes tot en met de grwootste nesterwoovers en fruitplunderèèrs. De nesjes motte meej rust gelaote worre, ge meu gin aajkes raope, ge meu gin voogels vange, ge meu ze zeeker nie slachte n’en opeete, ge meu ze zellefs nie verschouwe n’of verjaoge. Ik ben ’t daor jeelemaol meej sjeens.

Mar d’r is jinne voogel die aaltij wor vergeete en da d’is de Klaajduif. Daor mag nog aaltij op gejooge n’en geschoote worre. D’r blèèke zellefs verjeenegienge opgericht te zèèn om zoow veul moogelek Klaajduive n’af te schiete. En da viere ze dan meej grwoote borrels en piente bier. Of meej ’n ’wijntje’, want da schèèn teegeworreg moode te zèèn. Waor zèèn die meense toch meej beezeg?!

Ik denk, da veul meense jeel wèèneg van de Klaajduif afweete en da ze daordur nouw meedwoogelwoos op die bjeesjes jaoge. Terwèèl de Klaajduif de mjeest vreedelievede vlieger is die wooit bestaon et. Lees mat wa t’r in de voogelensiekloopedie ooveer deze diersoort geschreeve staot.

De Klaajduif (Columba gluten L.) is afkomsteg uit streeke waor de bwoojem veul ljeem of klaaj bevat. Da d’is vur de Klaajduif naomelek de vurnaomste voedieng, de belangrèèkste bouwstof zoogezeed. Daoraon et ie ok z’n naom te daanke.

Uit jinne nest kunne d’r intelbaore eksemplaore geboore worre. Gelukkeg mar, want aanders waore ze waorschèènlek al laank uitgestorreve gewiest.

Klaajduive worre kaol geboore. Aoreg genog blèève ze da d’r jeele leeve laank. Ge snap nie da ze gin kouw emme.

Vonste van fossiele Klaajduive emme aongetwoond, da ze jeel oud kunne worre. In de praktèèk is da jammer genog nie naor te gaon, want ze zèèn allemaol al afgeschoote vurda ze de kaans emme om oud te worre.

De Klaajduif is ’n nestvlieder, zoowa ze da noeme. IJ oef nie dur z’n ouwers verzörregd of gevoerd te worre, want ij stao gelèèk al op èège bjeene. Bij wèèze van spreeke dan ej, want voogels ebbe gin bjeene.

Klaajduive worre zoowa ellef sentiemeeter grwoot. En daor wor tan op geschoote meej koogels waor wel driejonderd körrels aogel in zitte. ’t Is toch vrjeed, ej!

Volwasse n’eksemplaore kunne alleraande kleure n’emme, mar as reegel zèèn ze bruinaachteg, geelaachteg of rwoodaachteg grèès. In de vlucht steeke ze teege de wiette wolleke of de blaauwe lucht af as ’n donker vlekske.

De Klaajduif kan goed vliege. Z’n vlucht is erkenbaor aon ’n boogvörmege baon, waorbij t’ie ’n flienke snel’èèd ontwikkelt. IJ berèèk naomelek ’n gemiddelde snel’èèd van wel 120 koeloowmeeter p’r uur, mar ij ouw ta netuurlek gin uur vol. ’t Zouw best ’s kunne da t’ie vanweege deeze èègeschappe zoow veul bejooge wordt.

Daor stao teegenoover, da t’ie ’n bar slechte daoler is. IJ lot z’n èège za’k mar zegge zoowmar lukraok valle. Dikkels kom t’ie terechte op zachte grond, en dan ed ie geluk gad, mar ’t kom d’ok nogal ’s vur da t’ie teege n’n bwoom, ’n muur of ’n aander aart vurwaarep aonkomt en da d’ooverleef t’ie in de reegel nie. De verklaorieng is simpel: ij kan nie oefene om goed te daole, want mjeestal wor t’ie de n’jirste kjeer al aon flarde geschoote.

Da moes nie meuge. Da moes verbwooje worre. De pliesie zouw t’r naor motte kèèke. Mar die doe ta nie. Daorom eb ik nouw de Stichtieng Red de Klaajduif opgericht. Netuurlek ben ik ok op zoek naor sponsers. Oopelek wulle jöllie daor gul en rejaol aon meejbetaole. ’t Reekeniengnummer is bij de redaksie bekend.

Da ge avvast bedaankt zèèt, da wit, ej.

Dit verhaal is gepubliceerd in het Brabants boekske 2018, ’Netuur in alle tinte’, op pagina 86-89. Van de jury van de Willem Ivenprijs kreeg ik hiervoor een eervolle vermelding.

D’r waore meense die dochte da dees veraoltje sirrejeus bedoeld was, mar ‘t is netuurlek flaauwe kul. ‘t Zouw ‘n 1 april-mop kunne zèèn, mar ‘t verscheen al begin mèèrt.

Brabants boekske 2025

As diejelektlief’ebber motte zeeker ‘s meej-doen meej ‘t twintigste Brabants boekske, da deeze kjeer as teema et: Plat gezeed. Stuur d’oew veraoltje (maksimaol 800 woorde) of gedichje (maksimaol 30 regels) op naor: luysterburg01@gmail.com.