‘Vleermuizenonderzoek in jouw buurt’

GEMEENTE ROOSENDAAL - Op meerdere locaties in Roosendaal en het buitengebied tref je sinds kort typische kastjes aan die tijdelijk en goed zichtbaar (als je er op let!) aan lantaarnpalen zijn gemonteerd. Deze kastjes verzamelen gegevens over vleermuizen. De kastjes registreren al dan niet de hoge (voor mensenoren niet hoorbare) ultrasone geluiden die vleermuizen uitzenden tijdens hun slaap, tijdens verplaatsingen en tijdens het jagen op voedsel. 

De verzamelde gegevens worden, in het kader van het Nationaal Soorten Management, door deskundigen verwerkt om zo in kaart te brengen waar deze hele nuttige zoogdieren verblijven en rondvliegen. Dit helpt de gemeente om vast te stellen op welke plekken zich vleermuizen bevinden zodat zij vervolgens goed beschermd kunnen worden. Waarom is dat voor de lezers van De Krant interessant? Lees verder!  

Cruciale rol

In Nederland leven officieel 18 verschillende soorten vleermuizen. Het totale aantal vleermuizen in ons land wordt geschat op zo’n 1 miljoen. Vleermuizen zijn fascinerende wezens: het zijn de enige zoogdieren die écht kunnen vliegen en ze spelen een cruciale rol in onze natuur. 

De meest voorkomende soorten in Nederland. Hoewel er 18 soorten zijn, is de kans groot dat de vleermuis die je bij het invallen van de duisternis en ‘s nachts in je tuin of in de straat ziet flitsen, een van deze vier is:

- Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus): Dit is veruit de meest voorkomende soort in Nederland (ongeveer de helft van alle Nederlandse vleermuizen). Hij is piepklein -hij/zij  past zo in een luciferdoosje- en weegt net zoveel als een suikerklontje (3 tot 8 gram). 

- Laatvlieger: Een stuk groter en vliegt, zoals de naam al zegt, vaak pas uit als het al echt goed donker is. Woont graag op warme zolders en in spouwmuren. 

- Watervleermuis: Deze spot je vaak vlak boven het wateroppervlak van vijvers (Tolbergvijver), beken (Minnebeek(, afwateringskanalen (De Zoom ) of groter water zoals de Roosendaalse Vliet, waar deze vleermuis met de achterpoten insecten van het water schept. 

- Gewone grootoorvleermuis: Zoals de naam al zegt, heeft deze soort gigantische oren waarmee hij/zij zelfs het kruipen van een rups op een blaadje kan horen. 

Natuurlijke insectenbestrijders.

Vleermuizen eten insecten zoals muggen, motten en kevers en spinnen. Een enkele dwergvleermuis kan wel 1.000 tot 3.000 insecten per nacht opeten. Het zijn dus nuttige en effectieve insectenstofzuigers! Ze jagen in het pikkedonker door ultrasone geluiden uit te stoten. Aan de echo die terugkaatst, horen ze precies waar een mug vliegt óf waar een muur staat.
Veel Nederlandse vleermuizen zijn ‘gebouwbewoners’. Ze kruipen overdag via kleine kieren in spouwmuren, onder dakpannen of achter boeidelen van onze huizen (misschien  dus ook wel die van jou!). Ze maken niks kapot en knagen niet aan isolatiemateriaal zoals muizen dat doen. Ze gebruiken de ruimte puur om warm en veilig te slapen. Vleermuizen hebben zich dus heel goed aangepast aan onze bebouwde omgeving.

Levenscyclus

De levenscyclus van de Nederlandse vleermuis kent een strak ritme:
● Kraamtijd: In het voorjaar en de vroege zomer komen de vrouwtjes samen in grote groepen (soms wel honderden bij elkaar) om hun jongen te krijgen. Een vleermuis krijgt bijna altijd maar één jong per jaar.
● Winterslaap: In de winter zijn er geen insecten. Vanaf november trekken vleermuizen naar koele, vochtige en vorstvrije plekken zoals oude verlaten bunkers, oude forten, voormalige ijskelders of diepe grotten (bijvoorbeeld in Zuid-Limburg) om in een diepe winterslaap te gaan tot het voorjaar.

Strenge bescherming

Alle vleermuizen in Nederland zijn streng beschermd onder de Omgevingswet. Dit betekent dat je ze niet mag verstoren, vangen of doden. Ook hun verblijfplaatsen (zoals een spouwmuur of oude boomholtes) mogen niet zomaar vernietigd of afgesloten worden bij het na-isoleren of renoveren van een woning. Vandaar dat altijd, voorafgaande aan dit type werkzaamheden aan woningen, vooraf ecologisch onderzoek vereist is.
In plaats van individueel onderzoek wordt dit onderzoek nu centraal door de gemeente uitgevoerd. Zo weet de gemeente en (door het openbaar maken van de verzamelde en beoordeelde gegevens) straks ook de inwoners van de gemeente Roosendaal, waar zich vleermuizen ophouden. Heel belangrijk want een vleermuizen-woonplek die plots verdwijnt is niet snel vervangen. Dat kan jaren duren.

Afsluitend. Verduurzamen van gebouwen (woningen, bedrijfsruimten, stallen etc.) is nog steeds mogelijk maar alleen als er geen sprake is van verstoring van de woon- en leefomgeving van de vleermuizen. 

Soms is het verdwijnen van een vleermuizenlocatie niet te voorkomen. In dat geval wordt vooraf gezorgd voor een nieuwe woonplek. 

En zo kunnen mensen en vleermuizen toch samenleven onder één dak. Geweldig toch?