Joris Driepinter, wie kent hem nog?

WOUWSE PLANTAGE - Joris Driepinter, wie kent hem nog? We stelden deze vraag bij de start van het interview over het melkproces. Melkveehouder Roel Koolen reageerde met de hem kenmerkende glimlach: “Ik wel. Wij komen wel aan twee glazen per persoon/per dag. Onze kleinste helpt goed mee. Die krijgt nog de fles!”

Het melkproces

Deze keer gingen we bij Roel kijken tijdens het melken. Dat is een tweemaal daags terugkerende klus van enkele uren. Daar zitten telkens 12 uur tussen om de melking van de koeien optimaal te laten verlopen. Voor kinderen die denken dat melk uit een melkpak komt (klopt in veel gevallen!) vertellen we toch even wat meer over de koe.
Van nature heeft een koe (een vrouwelijk rund) een uier met vier spenen. Als de koe heeft gekalfd komt de melkproductie op gang en wordt het jonge kalfje gezoogd. Na verloop van maanden stopt de melkproductie langzaam en kan het kalf zich vervolgens voeden met vers weidegras of hooi, maïs, krachtvoer, vitamines en mineralen en veel water. De melkgift is door de boeren, onderzoeksinstituten en voederleveranciers op allerlei manieren geoptimaliseerd. Nu geeft een gemolken koe bij Roel gedurende 305 dagen per jaar zo’n 10.000 liter melk. Veel meer dus dan een kalf van nature nodig heeft.

Automatisering

In plaats van het kalf maandenlang te zogen melkt de boer de koe. Vroeger was dat handwerk. Veel jonge boerenvrouwen (meestal kinderen van boeren) hielpen destijds, zittend op een melkkrukje, 2x daags bij het melken in de wei of stal. Tegenwoordig kan een boer in de ochtend en avond binnen enkele uren alleen meer dan 100 koeien melken met behulp van een melkmachine of melkrobot. Roel Koolen wordt bijna elke dag nog tijdens het melkproces bijgestaan door zijn vader en moeder. Het machinaal-melken kent namelijk nogal wat handelingen om de vereiste hygiëne te waarborgen. Naast hygiëne wordt tijdens het melken ook goed gekeken naar de gevoelige uier van de koe. Want een ontsteking is naast pijnlijk voor de koe ook niet goed voor de melkgift en dus ook niet voor de portemonnee van de melkveehouder.

Wat er in gaat komt er ook uit

Een koe is een grazer die graag in een gras- en kruidenrijke weide loopt. Hij eet gedurende een dag wel 60 kilo voer, drinkt 100 liter water en ligt gedurende een groot deel van de dag te herkauwen. De vier magen van de koe verwerken het gras totdat in de uier melk wordt aangemaakt. Gedurende een dag poept een koe wel 18 keer (een hoop bruin-groen gespetter!). Ook plassen ze wel een keer of 10 (ook al veel gespetter!). Een koe slaapt tussen de 1.5 uur en 3 uur per dag. Dat het melktijd is, merkt een koe aan haar volle uier.

Melktijd

Koeien horen aan allerlei geluiden (die de boer maakt bij zijn voorbereidingen) dat het melken gaat beginnen. Ze staan meestal al voor het hek van de melkstal te kijken om binnen te kunnen lopen. Even later staan ze in een koebox te wachten en begint het melkproces met het ontsmetten van de spenen. Vervolgens worden de vier spenen aangesloten op de melkapparatuur. Die apparatuur moet na elke melking wordt gereinigd alvorens de volgende koe wordt aangesloten. Zo wordt de voedselveiligheid van melk voortdurend in de gaten gehouden en wordt kruisbesmetting voorkomen. Tegelijkertijd kunnen bij Roel Koolen twintig koeien worden gemolken.

Rauwe melk wordt …?

De melkgift van alle koeien van Roel wordt opgeslagen in een gekoelde melk-opslagtank met een capaciteit van 15.000 liter. Om de drie dagen wordt de tank geleegd. 

Supermarkt

De gekoelde rauwe melk wordt door een chauffeur met een speciale melkwagen weggebracht naar de Coöperatieve melkfabriek. Daar wordt de melk verder verwerkt tot bijvoorbeeld gesteriliseerde of gepasteuriseerde melk, koffiemelk, slagroom, karnemelk, yoghurt, vla, melkpoeder of kaas. Deze verpakte melkproducten komt de lezer vervolgens weer tegen in het zuivelschap van de supermarkt.

Klaar? 

Dan naar buiten. Als het melken van de koe klaar is, mag zij de stal weer vrij uitlopen. Ze weet namelijk de weg naar de ligstal binnen of naar de weide buiten. 

Over twaalf uur staat zij weer rustig aan het hek van de melkstal van Roel Koolen te wachten.